Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Viajes > Camino de Santiago > El Epílogo a Fisterra

Epílogo a Fisterra e Muxía

Nun confín da Terra

Santiago de Compostela é a meta espiritual das peregrinacións pero a Costa da Morte tamén arrastra unha boa carga de misticismo. Antes dos descubrimentos foi para moitos a última porción habitable do Mundo. Hoxe é o fin figurado, un lugar apartado ao que todos desexan chegar, do mesmo xeito que os pobos celtas e romanos, para agardar a hora do ocaso e ver esconderse o sol na inmensidade do océano. Non son poucos os relatos que ao longo dos séculos brindáronnos os viaxeiros e peregrinos que chegaron a estas costas: o húngaro Jorge Grisaphan en 1355, o checo León de Rosmithal a mediados do século XV, o alemán Erich Lassota cara a 1584, o clérigo boloñés Doménico Laffi no XVII, e tantos outros. Tamén, diversos vestixios e documentos históricos achegan datos sobre os antigos hospitais de peregrinos que balizaban esta ruta, como os da propia aldea de Hospital, en Dumbría, e os de Cee, Corcubión e Fisterra. No libro III do Codex Calixtinus, de mediados do século XII, que trata sobre a translación do corpo do Apóstolo desde Xerusalén a Galicia, aparece citada a cidade de Dugium - a actual Duio do municipio fisterrano - onde os discípulos piden permiso ao prefecto, sen éxito, para enterrar o corpo de Santiago. No renacer do Camiño, a mediados do século XX, Luciano Huidobro describe no tomo III da súa consultada obra As Peregrinacións Xacobeas toda a viaxe desde Santiago ata Finisterre. Máis actual, de 2010, é o interesante título O Camiño ao fin da Terra do muxián Manuel Vilar Álvarez, unha tese e percorrido histórico a pé desde Santiago ata Fisterra e Muxía.

O itinerario:

Nove son os municipios ou Concellos que visita o camiño, epílogo ou prolongación, como queiramos chamarlle. Ademais do propio Santiago as xornadas transcorren por Ames, Negreira, Mazaricos, Dumbría, Cee, Corcubión, Fisterra e Muxía. Percorrelo completamente e debuxar o triángulo, é dicir, por exemplo, indo ata Fisterra, logo ata Muxía e volvendo cara á aldea de Hospital, onde se atopa a bifurcación de Camiños, son 151 quilómetros. Chegar a Fisterra supón percorrer 89 quilómetros e estirar un día máis cara a Muxía aumenta a cifra ata os 119. Case ata 2010 a rede de albergues non permitía moitos floreos á hora de expor as etapas. Coa masiva apertura de aloxamentos para peregrinos durante 2010 e os novos de 2011, aínda que case todos nos mesmos lugares, xa é posible facer unha división menos ríxida. A guía debe ser sempre unha orientación e cada cal pode variar ao seu gusto as etapas en orde aos días dispoñibles e os albergues.

Sinalización:

Salvo na contorna da catedral, onde tamén poden albiscarse algúns rastros de frechas, o Epílogo a Fisterra e Muxía está sinalizado do mesmo xeito que o resto de itinerarios xacobeos en Galicia: cos xa clásicas mouteiras con indicador de distancia. O primeiro atópase na Carballeira de San Lorenzo e inclúen xa desde este punto dúas chapas cos quilómetros restantes tanto a Fisterra como a Muxía. Aínda que non é o máis común, a particularidade deste camiño é a posibilidade tamén de realizalo ao revés, saíndo da Costa da Morte e coa mirada en Santiago. Non é raro cruzarse con peregrinos en dirección á catedral, algúns deles de regreso tras concluír o itinerario de ida. Aínda que a volta está sinalizada con frechas, as marcas non son perfectas e nalgúns puntos hai certas deficiencias aínda que salvables. Con todo na etapa entre Fisterra e Muxía si que as mouteiras sinalan en ambas as direccións, podéndose completar de Muxía a Fisterra.

Os albergues:

A infraestrutura para peregrinos no Camiño a Fisterra e Muxía, non imos negalo, foi moi escasa durante moitos anos. O primeiro albergue foi inaugurado en Fisterra en 1997 e posteriormente, en 2001, abríronse os de Negreira e Olveiroa. En 2004 tocoulle a quenda ao de Corcubión, en 2007 inaugurouse o de Muxía, un ano despois abríronse dous privados en Fisterra e en 2009 abriu o albergue situado na aldea de Santa Mariña, en Mazaricos. Aparte había un par de refuxios. Así que chegou o Ano Santo de 2010 e este itinerario contaba só con 8 albergues. Foi ese mesmo ano cando, como unha eclosión de efémeras, viron a luz 8 albergues, duplicando de golpe a cifra que se fraguou durante 14 anos. Destes 8, tres privados en Negreira, outro privado en Vilaserío, un en Cee, outro en Dumbría e dous privados en Fisterra. En 2011, ademais, abriuse un novo en Olveiroa e outros dous no municipio de Cee. Esta rede de 19 albergues, que aumentará con seguridade en anos sucesivos, máis os aloxamentos de todo tipo nas localidades que adoitan ser fin de etapa, achega certas garantías ao peregrino e cremos que é tamén una das razóns polas cales o epílogo ata Fisterra e Muxía presenciou un considerable aumento durante 2010 e aínda mellor durante 2011.

Bibliografía:

Viaxe a Poñente, do clérigo boloñés Domenico Laffi, da editorial compostelá Sildavia. Ameno relato da peregrinación deste italiano no século XVII desde Bolonia a Santiago e Finisterre e o regreso a Italia pasando por diversas rexións españolas como Valladolid, Madrid, Toledo, Aragón e Cataluña.

As Peregrinacións Xacobeas, obra en tres volumes de Luciano Huidobro e Serna e varios colaboradores publicada por primeira vez en 1950 e 1951. Consultouse a edición realizada pola Deputación Provincial de Burgos e Iberdrola con motivo do Ano Santo de 1999. No tomo III, nos apartado Camiños Secundarios, dedica varias páxinas ao Camiño ata o fin da Terra.

O Camiño ao fin da Terra, de Manuel Vilar Álvarez e editada en 2010 pola Asociación de Cámaras Oficiais de Comercio, Industria e Navegación dos Camiños Xacobeos. Vilar Álvarez realiza unha tese a pé de campo redescubriendo o trazado que utilizaron os antigos peregrinos e comparándoo co actual itinerario da Xunta. Baséase en fontes históricas, achega pequenos fragmentos das conversacións cos aldeáns e indaga en varios aspectos da peregrinación actual.

Guía do Camiño de Santiago para peregrinos, de Antón Pombo e editada polo Grupo Anaya. Consultouse a Prolongación a Fisterra e Muxía da edición de 2010.

Así ven los peregrinos el Epílogo a Fisterra

El Camino de SantiagoGuía práctica

Fundación EROSKI

Validacións desta páxina

  • : Conformidad con el Nivel Triple-A, de las Directrices de Accesibilidad para el Contenido Web 1.0 del W3C-WAI
  • XHTML: Validación do W3C indicando que este documento é XHTML 1.1 correcto
  • CSS: Validación del W3C indicando que este documento usa CSS de forma correcta
  • RSS: Validación de feedvalidator.org indicando que nuestros titulares RSS tienen un formato correcto