Imprimir Al pinchar en el icono de la impresora se abrirá el controlador de impresión de tu navegador, donde podrás seleccionar si lanzarlo a tu impresora o guardarlo como PDF

Camiño Primitivo

Etapa 1: Etapa de Oviedo a San Juan de Villapañada

Los albergues

Información sobre la etapa 1: Etapa de Oviedo a San Juan de Villapañada

Desde a capital de Asturias ata a fértil veiga de Grao enlaza un percorrido cun perfil máis ben homoxéneo, só incomodado pola subida ao Escamplero.

El itinerario

Avisos: O albergue Vila Cecilia xa non acolle peregrinos e o albergue de Grao pecha desde finais de outubro a marzo.

  • Km 0. Oviedo (Todos os servizos)

  • Seguindo o ronsel que Alfonso II o Casto e o seu séquito deixaron, alá polo século IX, no seu camiño cara ao recentemente descuberto sepulcro do Apóstolo Santiago o Maior, comezamos a peregrinación desde a catedral de San Salvador. Cara á esquerda, pola rúa Schultz, parte o Camiño Primitivo; cara á outra dirección encamíñase o Camiño do Norte ou da Costa. Seguindo as cunchas de bronce que adornan o pavimento (unha sinalización vertical houbese axudado máis, sen dúbida), viramos á dereita na rúa Schultz pola rúa SanJuan .

    Desembocamos na rúa Jovellanos, que cruzamos de fronte para coller a rúa A Lúa. Seguímola e enlazamos coa rúa Covadonga, que conecta á súa vez con Melquiades Álvarez . Esta engancha coa rúa da Independencia. Ao saír á avenida do mesmo nome, coincidente coa N-634, viramos á esquerda e pasamos xunto ás torres Asturias e Cervantes. Coa presenza das xa ansiadas frechas amarelas, cruzamos a peonil avenida Príncipe de Asturias, comunmente coñecida polos ovetenses como praza de La Losa. Desemboca na rúa Samuel Sánchez, en honra ao ciclista campión olímpico en Pequín, e continúa pola rúa da Argañosa, que atravesa este soado barrio de Oviedo. Tras un bo treito por este viario viramos á dereita xunto ao bar O Choque para cruzar sobre as vías do FEVE, onde tamén vemos a primeira mouteira xacobea (Km 2,5).

    Tras as vías, aínda que dependendo do estado das obras, o itinerario leva a torcer á dereita pola rúa Bermudo I O Diácono. Posteriormente continúa á esquerda por José María Fernández Buelta e á dereita pola rúa de Illas, que sae á avenida da Florida. Na rotonda que atopamos a 300 metros hai unha talla de Santiago peregrino esculpida en bronce pola artista asturiana Pilar Fernández Carballedo. Tras un parque infantil proseguimos pola rúa Muros de Nalón e rodeamos unha parcela para saír á estrada local que sobe ata San Lázaro de Paniceres.

  • Km 4,6. San Lázaro de Paniceres (Bar)

  • Unha panera de seis alicerces recíbenos en San Lázaro, onde houbo unha malatería para o coidado dos leprosos. Podemos deternos a ver o monte Naranco, en cuxa cima se pousa a escultura do Sacro Corazón. A serra tamén alberga igrexas prerrománicas como Santa María do Naranco e San Miguel de Lillo. Por estrada local deixamos A Braña e Pachuca a man dereita e antes de chegar a Cámpalas tomamos o desvío a Villamar. Entre prados, carballos, castiñeiros e algún que outro loureiro, por estrada veciñal e pistas de formigón gastado que se amoldan ao ondulado terreo, alcanzamos Llampaxuga e a súa capela da Carmen. Podemos tomarnos un merecido respiro e selar a credencial.

  • Km 7,1. Llampaxuga

  • Deixamos a capela e desviámonos á dereita para acometer un acusado descenso. Ollo bicigrinos, a pista está repleta de surcos! Cruzamos o reguero da Huerta, chegamos xunto ao lavadoiro tradicional da Pipera, con mesa e un par de bancos, e subimos ata Llubrio. Acto seguido visitamos a parroquia de Lloriana >, coa súa igrexa de SantaMaría . Documentada xa no século XII, hoxe non loce a súa mellor versión. Desde aquí xa se pode ver o alto do Escamplero. Descendemos ata a AS-232 para entrar na Bolguina.

  • Km 8,8. A Bolguina (Bar)

  • Un bar-restaurante ao pé da estrada é o máis destacado. Pola mesma AS-232 accedemos á aldea de Fabarín , onde deixamos a estrada para cruzar a ponte Galegos sobre o río Nora, afluente do Nalón. Dicimos adeus así ao municipio de Oviedo para acceder ao de Las Regueras. Volvemos á estrada para atravesar a poboación de Galegos e, atención!, porque entre os puntos quilométricos 7 e 8 saímos da estrada pola dereita para internarnos no lugar coñecido como O Castañéu do Soldáu. Unha grata senda de ribeira, poboada por castiñeiros de gran porte, conduce ata o muíño de Quintos (Km 11). Aquí inicia unha pronunciada costa que pasa xunto ao lugar de Arroxos e desemboca na AS-232 a escasos metros do alto. Deixamos Casa Concha a man dereita e tomamos o desvío a Valsera e Santullano pola AS-234. Pasamos xunto ao Bar-Restaurante O Tendejón de Fernando, onde se recollen as chaves do albergue, e á beira da carnicería-ultramarinos. O albergue atópase uns metros despois, nun desvío a man esquerda.

  • Km 12,7. O Escamplero (Albergue. Pensión. Bar. Tenda)

  • Seguimos a AS-234, deixando Taraniello ao carón, e abandonamos a estrada pola esquerda antes de chegar ao p.k 1. Descendemos de novo ata a AS-234 para entrar en Valsera , coa súa capela de Fátima ao bordo do itinerario (Km 13,8) . Pasada a ermida deixamos a estrada e entramos nunha pista asfaltada que asuca unha vaguada entre prados e outeiros calcarias. Ao aproximarnos á Rabaza internámonos por un camiño que nace a man esquerda. Avanzamos así ata Picarín, onde cruzamos o río Andallón (Km 16) . Unha pista desemboca na estrada que conduce á hospitalaria poboación de Premoño .

  • Km 17. Premoño

  • Á entrada sitúase a modesta capela de SantaAna , única pegada visible do antigo hospital de peregrinos. Ata decembro de 2013 estivo aberto o Bar Feliciano, que atendeu durante xeracións a multitude de camiñantes, pero atópase pechado desde entón. Deixamos a estrada pola dereita á altura dunha panera e baixamos cara ao val de Ardaje por unha preciosa senda entre castiñeiros e carballos e árbores froiteiras. Un tramo empedrado evita as acometidas do arroio da Llonga. En breve pasaremos o desvío cara ás termas romanas de Santa Eulalia de Valduno, situadas a tan só 300 metros do itinerario. No mesmo desvío, a tan só 150 metros do Camiño, atópase o Bar-Tenda Casa Dylsia, que abriu en novembro de 2014.

  • Km 18,1. Valduno (150 mt desviado do Camiño) (Bar-Tenda)

  • Por un camiño herboso alcanzamos AFonte , onde nos topamos co caserón Alonso Pevida. Saímos á estrada e seguímola cara á dereita, gozando das vistas do Nalón, o río asturiano de maior lonxitude con 140 quilómetros. Así, nun momento, arribamos a Paladín , onde a man dereita a 30 metros atópase o Albergue Vila Palatina (Bar, restaurante e cafetaría de 7:30 a 22:00). A continuación, cruzamos un dos afluentes do Nalón: o Soto.

  • Km 19,7. Paladín (Albergue. Restaurante. Bar)

  • Viramos por estrada e atravesamos Puerma. Nuns centos de metros deixamos o asfalto pola esquerda e pasamos xunto á casa coñecida como O Fornu. Unha senda de ribeira, cruzando a pasarela das Xanas, lévanos ata a AS-234. Prestando atención a este perigoso tramo de estrada, entramos en L’Arache ou Laracha.

  • Km 22. L’Arache (Bar)

  • Ao carón da estrada queda o bar Aurina. Penetramos uns metros no concello de Candamo e cruzamos a ponte de Peñaflor, arrasado pola virulencia do Nalón en 1586 e escenario de non poucas contendas durante a Guerra da Independencia. Segundo apuntaba Juan Uría nas Peregrinacións a Santiago de Compostela, aquí preto, Alfonso VII ordenou construír unha hospedaría en 1144. Saímos á non menos perigosa N-634 para chegar xunto á igrexa de SanJuan , de orixe románico e vestíbulo de Peñaflor pertencente ao concello de Grao.

  • Km 22,9. Peñaflor

  • Deixamos a nacional e accedemos a esta parroquia duns 250 habitantes. Ollo!, porque a 250 metros hai que virar a man dereita e pasar baixo as vías do tren. Unha pista atravesa a veiga de Grao, extensión de cultivo ben alimentada polas canles do Cubia e o Nalón, aínda que moi vinda a menos nas últimas décadas. Entramos en Grao polo barrio de San Pelayo, onde cruzamos as vías. Tras estas imos á esquerda por cálea Ferrocarril e logo torcemos á dereita pola rúa da Ponte. Salvamos o río Cubia e proseguimos pola avenida principal. Xunto ao parque de San Antonio deixamos a avenida pola esquerda para progresar ata o Concello moscón, edificio albiceleste de 1848.

  • Km 25,8. Grao (Todos os servizos)

  • Viramos á dereita e seguimos polas prazas de Dores e Xeral Ponche para tomar a rúa Cimadevilla, que nos achega á N-634, coincidente coa avenida Flórez Estrada. Uns 450 metros máis adiante abandonamos a N-634 pola esquerda, onde sinala Acevedo. É o barrio da Cruz, onde segundo relata Uría “levantábase unha cruz de termo indicando a continuación do camiño”. Un carril empinado progresa entre barrios dispersos e tómase un respiro á altura da Quinta. A man esquerda, ao lonxe, distínguese a Serra do Aramo. Posteriormente cruzamos sobre unha ligazón da autovía, que ha esvaecido a fisionomía da parroquia de Villapañada, e tras A Barreira chegamos ao barrio do Cascayal (Km 28,4) .

    Seiscentos metros despois de pasar polo barrio do Val chegamos ao desvío que se dirixe ao albergue de San Juan de Villapañada. Antes de alcanzar a antiga encomenda de Villapañada ou Leñapañada, que pertenceu á Orde de San Juan de Xerusalén, pasamos polo barrio da Reguera. O hospitalero Domingo Ugarte colleu a testemuña de Don Leopoldo hai xa algúns anos e conseguiu impregnar en Villapañada un vigoroso espírito xacobeo.

  • Km 30,5. San Juan de Villapañada (Albergue)

  • Las dificultades

    • Alto do Escamplero:
      O ascenso comeza tras cruzar a ponte medieval de Galegos sobre o río Nora. Primeiro é un ascenso cómodo pola estrada AS-232 e máis arriba tórnase favorable ao coller un carreiro, que xorde a man dereita e que discorre por unha agradable castiñeira. Tras o Muíño de Quintos sucede un forte repecho por pista que ascende ata o alto.

    • AS-234 para entrar en L’Arache e N-634 á altura de Peñaflor:
      Hai que prestar atención a estes dous tramos de estrada, xa que non contan cunha boa beiravía.

    Observaciones

    • En Oviedo podemos conseguir a credencial no albergue de peregrinos, que abre pola tarde; na sancristía ou en recepción da catedral de San Salvador, e no Centro de Información Turística do Principado de Asturias, situado na rúa Cimadevilla, 4, á beira do Concello. O Centro abre todos os días, salvo os domingos, desde as 10 ata as 18 horas en xornada continua. Desde xullo a primeiros de setembro amplían o horario ata as 19 ou as 20 horas e tamén abren os domingos. Tamén teñen folletos e guías sobre o Camiño Primitivo.

    • Ademais do albergue e residencia sinalados na etapa, na rúa Monseñor Óscar Arnulfo Romeu,5 atópase a residencia-albergue Manuel Llaneza de Fundoma (Fundación Docente de Mineiros Asturianos). O único hándicap é que de momento só acolle a grupos formados por un mínimo de 15 persoas. Costa 19 euros por persoa con almorzo e inclúe roupa de cama e toalla (dan tamén a opción de media e pensión completa). Os teléfonos son o 985 28 09 50 e o 985 28 31 01.

    • En Escamplero tamén hai unha pensión xunto ao restaurante O Tendejón de Fernando. Ten dúas habitacións, unha dobre e outra tripla. Prezos: 35 euros a habitación dobre e 45 euros a tripla. Teléfono: 985 79 90 05.

    • Se se vai a pasar a noite en Villapañada hai que avituallarse en Grao, xa que en San Juan de Villapañada non hai nin bares nin establecementos (si hai máquina de refrescos e café no albergue). En Cabruñana hai un bar-restaurante ao pé do albergue.

    Qué ver, qué hacer

    • GRAO:
      Pobóaa de Grao, hoxe vila e capital de concello, foi fundada por Alfonso X O Sabio no século XIII dotándoa de alfoz, muralla e mercado. A localidade está situada no centro occidental de Asturias e asucada de sur a norte polo río Cubia, afluente do Nalón. Grao conservou a súa tradición comercial ao longo da historia. Hoxe en día todos os mércores e domingos hai mercado, o seu maior aceno de identidade. Como curiosidade apuntar que os habitantes de Grao son chamados moscones, un gentilicio cunha orixe incerta que levou á Asociación de Amigos de Grao a conceder uns premios anuais coñecidos como Moscones de Ouro.

      • Capela das Dores:
        O conxunto máis importante de Grao é a capela das Dores. Foi ordenada levantar como panteón funerario polo terceiro marqués de Valdecarnaza. É unha construción de estilo barroco realizada entre 1713 e 1716 e atribuída a Francisco da Riva. A capela está elaborada en pedra calcaria gris e rosada. O resto da nave e a sancristía están techadas por bóveda de medio punto con lunetos. Pertence ao Concello e actualmente celébranse nela diversos actos.

      • Arquitectura Indiana:
        Grao tamén é un referente da arquitectura indiana, a daqueles que emigraron a América no XIX e volveron a España con mellor fortuna. Destaca a Casa Velázquez ou o Capitolio, de estilo ecléctico e rodeada dun gran xardín. Tamén hai que mencionar a Vila Granda e a A Quintana.

      • Gastronomía:
        A gastronomía moscona ofrécenos produtos típicos como o queixo afuega´l pitu, o pan de escanda, e o tocinillo. O queixo afuega´l pitu, chamado así polo seu sabor lixeiramente amargo que afoga o pitu (a garganta), está elaborado con callo de leite de vaca e a súa forma é troncocónica ou de cabaza.

    Los monumentos

    Perfil de la etapa 1: Etapa de Oviedo a San Juan de Villapañada del Camiño Primitivo